Auschwitz-Memento
  • A
  • A+
  • A
Auschwitz-Memento

por. Józef Polak ps. „Karol”, „Władek” i „Radca”, przybrane nazwisko Karol Piekarczyk, brał czynny udział we wszystkich trzech powstaniach śląskich.

8 października 2021

Syn Józefa, urodził się w dniu 11 maja 1898 roku w Miedźnej.

Po powrocie z działań I wojny światowej, w 1919 roku wstąpił ochotniczo do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska.

Był szczególnie aktywnym działaczem w okresie plebiscytowym realizując się, jako agitator  i mąż zaufania. Brał czynny udział we wszystkich trzech powstaniach śląskich. Służył m.in.  w dowództwie Grupy Północnej Powstania oraz jako dowódca oddziału karabinów maszynowych w 6 kompanii 2 „pszczyńskiego” pułku piechoty. Za zasługi w walce o przyłączenie Śląska do Polski, odznaczony został m.in. Medalem Niepodległości i Śląską Wstęgą Waleczności i Zasługi I Klasy. Wkład w walkę o polskość Śląska, ułatwiły mu uzyskanie koncesji na prowadzenie restauracji. W okresie międzywojennym przez wiele lat pełnił funkcję ławnika w Sądzie Okręgowym w Wadowicach. Bezpośrednio przed wybuchem wojny przeprowadził się wraz z rodziną do Wilamowic, gdzie prowadził wyszynk.

We wrześniu 1939 roku walczył w szeregach Obrony Narodowej. Jako były powstaniec śląski, aktywny agitator za polskością Śląska, poszukiwany był przez gestapo, co zmusiło go do ukrywania się m.in. w Łękach i Wilamowicach, pod przybranym nazwiskiem Piekarczyk Karol.

W listopadzie 1939 roku podjął działalność w ramach powstającej organizacji konspiracyjnej  w Oświęcimiu, przyjmując pseudonimy: „Karol”, „Władek” i „Radca”. Został mianowany do stopnia porucznika czasu wojny. W ramach Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej pełnił funkcję z-cy szefa wywiadu Inspektoratu Bielskiego, szefa sztabu podokręgu Bielsko, a od 1943 roku kierował grupą dywersyjno-sabotażową w oddziale partyzanckim AK „Sosienki”. Przez cały okres wojny utrzymywał potajemne kontakty z rodziną, która pozbawiona została przez władze okupacyjne możliwości prowadzenia restauracji i była kilkakrotnie przesiedlana z miejsca na miejsce. Do pracy konspiracyjnej zaangażował również nieświadomą niczego małą córeczkę Amalię, która w bujnych warkoczach przenosiła meldunki i grypsy głównie na punkt kontaktowy zlokalizowany w gospodzie Juliana Dusika w Łękach-Zasolu. Ukrywał się dłuższy czas w zabudowaniach gospodarskich Józefa i Jana Górków w Wilamowicach, gdzie obłożnie chory dochodził do zdrowia, a później za zgodą gospodarzy wybudował kryjówkę dla zagrożonych aresztowaniem członków konspiracji. Pod zmienionym kolejny raz nazwiskiem, jako Władysław Babiński z Andrychowa, podjął pracę mechanika w fabryce niemieckiego koncernu IG Farbenindustrie w Dworach, rozpracowując zakłady pod względem wywiadowczym i prowadząc na ich terenie akcje sabotażowe.

Znając biegle język niemiecki, pełnił rolę łącznika specjalnego pomiędzy obwodem oświęcimskim ZWZ/AK, a strukturami organizacji na terenie Śląska. Po wkroczeniu na teren inspektoratu bielskiego AK Armii Czerwonej, ostatni raz zmienił nazwisko na Waligórski Stanisław. Ujawnił się wobec nowych władz Polski Ludowej w październiku 1945 roku. Za działalność konspiracyjną władze Okręgu Śląskiego AK uhonorowały go Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami. Rozpracowywany następnie przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w ramach operacji „Akademia”.

=================================

Biogram powstał dzięki działalności Stowarzyszenia Auschwitz Memento oraz Centrum Dokumentacji „Nieobojętni spod Auschwitz”. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie oraz Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu „Patriotyzm Jutra”