Auschwitz-Memento
  • A
  • A+
  • A
Auschwitz-Memento

Ks. Józef Sanak ps. „Kapelan” zajmował się organizowaniem żywności dla więźniów obozu Auschwitz.

27 listopada 2021

Urodził się 28 lipca 1917 roku w Przeciszowie koło Zatora. Po ukończeniu Gimnazjum w Oświęcimiu postanowił w 1936 roku rozpocząć studia teologiczne w Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po wybuchu wojny w 1939 roku, jako kleryk został zmobilizowany do wojska. Wcielono go do kolumny zaopatrzeniowej. W czasie transportu leków i innych medykamentów Wisłą z Niepołomic do Sandomierza, prom którym płynął został zaatakowany i zniszczony przez lotnictwo niemieckiej. Cudem uniknął wówczas śmierci. Powrócił do Krakowa gdzie uczęszczał do konspiracyjnego seminarium, zlokalizowanego w pałacu biskupim. Święcenia kapłańskie przyjął w 1941 roku z rąk kardynała Stefana Adama Sapiehy. Został wówczas skierowany do pracy wikarego w Jawiszowicach gdzie związał się z konspiracją ZWZ-AK i grupą dywersyjną, którą tworzył późniejszy komendant obwodu oświęcimskiego AK Jan Wawrzyczek. Przyjął konspiracyjny pseudonim „Kapelan” i zajął się organizowaniem żywności dla więźniów obozu Auschwitz. Jego atutem była doskonała znajomość terenu, w którym przyszło mu działać. W akcji pomocowej współpracował ściśle z łączniczką AK Bronisławą Dłuciak „Dzidką”. W 1942 roku miał udzielić potajemnie ślubu więźniowi Witoldowi Wieruszowi z narzeczoną, którą pod obóz przywiozła „Dzidka”. Wszystko miało odbyć się w Przecieszynie, w stodole u Tekli Zawadzkiej nazywanej „Ciocią”. W porę zorientował się, że jest obserwowany i aby uniknąć dekonspiracji nie przybył na spotkanie. Zagrożony aresztowaniem opuścił Jawiszowice. Wyjechał na kilka miesięcy do Wiednia, aby ostatecznie osiąść w parafii w Andrychowie. Kontynuował swoją działalność, nadal współpracując z akowską grupą „Sosienek”. W 1950 roku został aresztowany przez UB. Zarzucano mu współpracę ze służbami wywiadowczymi USA polegającą na przekazywaniu Stefanowi Sordyl – „kurierowi amerykańskiego wywiadu ” raportów na temat sytuacji społeczno-politycznej powiatu wadowickiego w latach 1948-1950. Miało to związek z faktem wyspowiadania przez niego kpt Sordyla „Nieborę”, poszukiwanego przez Urząd Bezpieczeństwa. W trakcie śledztwa zarzucono mu dodatkowo antysocjalistyczne wypowiedzi w trakcie lekcji religii w szkole. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 5 maja 1951 roku skazany został na osiem lat więzienia. Osadzony był w więzieniach w Katowicach, Cieszynie i Strzelcach Opolskich. Zabraniano mu spacerów, możliwości otrzymywania paczek oraz wzywano na wielogodzinne przesłuchania. W 1955 roku dzięki amnestii został zwolniony i powrócił do andrychowskiej parafii. Miał zakaz uczenia w szkole, a nawet odprawiania mszy dla wiernych. Te represje skończyły się w 1957 roku, gdy Sąd Najwyższy uchylił jego wyrok. Na rehabilitację doczekał się dopiero w 1995 roku.

autor: AD, BaW

=================================

Biogram powstał dzięki działalności Stowarzyszenia Auschwitz Memento oraz Centrum Dokumentacji „Nieobojętni spod Auschwitz”. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie oraz Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu „Patriotyzm Jutra”