Auschwitz-Memento
  • A
  • A+
  • A
Auschwitz-Memento

Jan Siuta ps. „Irys” zajmował się ustalaniem pobytu określonych osób z obozie Auschwitz, gromadził informacje o obozie od kopiujących kopalniane mapy więźniów z komanda mierników, zdobywał grypsy i korespondencję

28 listopada 2021

Urodzony w Brzeszczach, 7 stycznia 1903 roku.

Przed wybuchem wojny był aktywnym działaczem społecznym, sympatyzował również z ruchem ludowym. Prowadził w Brzeszczach sklep kolonialny. W 1932 roku pełnił funkcję przewodniczącego miejscowego Koła Związku Hallerczyków.

Z konspiracją związał się już wiosną 1940 roku. Wszedł wówczas w skład pierwszej piątki Związku Walki Zbrojnej, jaka powstała w Brzeszczach z inicjatywy Stanisława Kosonia. Grupa ta podlegała początkowo pod placówkę ZWZ w Czechowicach-Dziedzicach. Sam przyjął partyzancki pseudonim „Irys”. Do współpracy zwerbował m.in. Juliana Dusika z Łęk-Zasola i Jana Szrombę, którzy tworzyli kolejne piątki konspiracyjne. Wspólnie z Kosoniem kilkakrotnie wyjeżdżał do Dziedzic na spotkania z łączniczką dowództwa okręgu w Katowicach oraz do Krakowa celem odbierania od oficera ZWZ „Brochowicza” gazetki konspiracyjne i ulotki kolportowane następnie w Brzeszczach i okolicy. Z Urzędu Gminnego organizował druki tzw. „palcówek” dla osób z Górnego Śląska, które uciekały na Węgry i przeprowadzał je na konspiracyjny punkt w Andrychowie.    

Zajmował się również ustalaniem pobytu określonych osób z obozie Auschwitz wg. list imiennych dostarczanych z Krakowa. Poprzez biuro miernicze kopalni w Brzeszczach gromadził informacje o obozie od kopiujących kopalniane mapy więźniów z komanda mierników. Tą drogą zdobywał grypsy i korespondencję, którą zawoził następnie do Krakowa. Dzięki swoim kontaktom handlowym włączył się również w akcję materialnej pomocy dla więźniów obozu, dostarczając funkcjonującemu przy oświęcimskiej komendzie ZWZ Komitetowi Pomocy Więźniom Politycznym Obozu Auschwitz produkty żywnościowe.

W 1941 roku wszedł w kontakt z tworzącymi się na obszarze ziemi oświęcimskiej strukturami konspiracyjnego ruchu ludowego „Roch”. Miał stworzyć placówkę ludowców w Brzeszczach. W czerwcu 1941 roku został aresztowany. Udało mu się jednak uciec. Do końca roku ukrywał się w gospodarstwie u Katarzyny Wójcik w Łękach-Zasolu nieopodal meliny u Juliana Dusika i domu rodziny Jedlińskich. Początkiem 1942 roku wyjechał do Generalnego Gubernatorstwa, utrzymując do końca wojny kontakt z przyobozowym ruchem oporu.

autor: MD, BoW

=================================

Biogram powstał dzięki działalności Stowarzyszenia Auschwitz Memento oraz Centrum Dokumentacji „Nieobojętni spod Auschwitz”. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie oraz Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu „Patriotyzm Jutra”